به گزارش نمایندگان، کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها یکی از کمیسیونهای اصلی مجلس شورای اسلامی است که بر اساس آییننامه داخلی مجلس مسئول بررسی، نظارت و تدوین طرحها و لوایح مرتبط با امور داخلی کشور، تشکیلات شوراهای اسلامی، استانداریها، شهرداریها، انتخابات محلی و اجرای قانون اساسی در حوزه مدیریت داخلی میباشد. وظایف این کمیسیون شامل رسیدگی به طرحهای مرتبط با نظام اداری کشور، بررسی مسائل مربوط به انتخابات، شوراهای شهر و روستا و ارتقای شفافیت و نظارت بر اجرای قوانین مرتبط با حکمرانی محلی و ملی است. همچنین این کمیسیون بر اجرای قوانین مربوط به شفافیت فعالیتهای انتخاباتی و مالی در ارکان قدرت نظارت دارد.
از ابتدای فرودین ۱۴۰۴ تا کنون عملکرد کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در سال ۱۴۰۴ نشاندهنده تمرکز بر موضوعات کلیدی حکمرانی داخلی، ارتقای شفافیت، قانونمند کردن حقوق مدنی از جمله تجمعات، و بهبود ساختار انتخابات و شوراها بوده است. از مجموع ۱۰ مورد مطرحشده در این کمیسیون، ۴ مورد به تصویب رسیده، ۳ مورد در مرحله تکمیل و پیگیری، و ۳ مورد متوقف یا نیازمند بازنگری باقی ماندهاند.
در ادامه این گزارش بررسی مصوبات و روند پیگیریهای این کمیسیون در بازه زمانی مورد نظر، نشاندهنده ترکیبی از مصوبات قطعی، تصمیمات در حال اجرا، و پروندههای در مرحله پیگیری است.
1. بررسی و تصویب کلیات طرح «قانون حمایت از تجمعات و راهپیماییها»
در چند جلسه متوالی کمیسیون، کلیات طرح حمایت از تجمعات و راهپیماییها تصویب شد؛ طرحی که هدف آن قانونمند کردن حق اعتراضات قانونی مردم همراه با تعیین چارچوبهای حقوقی و جلوگیری از سوءاستفادههای احتمالی است. رئیس کمیسیون تاکید کرد این طرح بهمنظور توسعه آزادیهای مشروع و کاهش ابهامات قانونی در چارچوب اصل ۲۷ قانون اساسی بررسی شده است که کلیات تصویب شده اما جزئیات و مواد اجرایی در حال تکمیل است و برای بررسی نهایی به جلسات تخصصی کمیسیون ارجاع شده است.
2. طرح اصلاح تبصرههای قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراها
کمیسیون موضوع اصلاح تبصره قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراهای اسلامی کشور را در دستور داشت و برای تکمیل بررسی، تبصره یک از ماده ۲ این طرح را تصویب کرد که بر استمرار عملکرد شوراهای شهری تا اصلاحات قانونی تأکید دارد. در ادامه مجلس در صحن علنی با پیشنهاداتی مرتبط مخالفت کرد و بررسی بیشتر این طرح به کمیسیون بازگشت داده شد که طرح پس از مخالفت در صحن علنی برای بازنگری بیشتر در کمیسیون محفوظ مانده است.
3. بررسی لایحه اصلاح تبصره مادهای از قانون شهرداریها
در یکی از جلسات کمیسیون، لایحه دولت درباره اصلاح تبصرهای از قانون شهرداریها مورد بررسی قرار گرفت تا اصلاحات مورد نیاز برای افزایش کارآمدی مدیریت شهری و مدیریت منابع محلی تدوین گردد. این لایحه در سطح کارشناسی در حال تکمیل نظرات و جدولبندی اصلاحات توسط اعضای کمیسیون است.
4. تقویت نظارت و گزارشدهی درباره انتخابات شوراها
یکی از موضوعات مهمی که در جلسات کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها در سال ۱۴۰۴ بارها مطرح و دنبال شده، پیگیری تقویت سازوکارهای نظارتی و شفافیت در فرآیند انتخابات شوراهای اسلامی شهر و روستا است. این موضوع به دلیل نقش کلیدی شوراها در اداره امور محلی و تقویت مشارکت مردمی در مدیریت شهری و روستایی، در دستورکار مداوم کمیسیون قرار داشته است.
۱. بررسی طرح اصلاح قانون انتخابات شوراها
بررسی تعیین چارچوبهای قانونی برای نحوه برگزاری انتخابات شهری و روستایی شامل موارد زیر بوده است:
بررسی گزارش کمیسیون در جلسه علنی مجلس درباره اصلاح مواد قانون تشکیلات، وظایف و انتخابات شوراها، که برای تعیین تکلیف نهایی در صحن علنی نیز مطرح شد.
تصویب برخی از مواد مرتبط با سازوکار انتخاباتی و نحوه نشست هیاتهای نظارت تا شفافیت بیشتری در فرایند مدیریت انتخابات حاصل شود.
این روند قانونی یکی از اقدامات مهم کمیسیون در مسیر تقویت ناظرهای انتخاباتی و شفافیت اجرایی به شمار میرود.
۲. تصویب شیوهنامه بازرسی و نظارت شوراها
در بخش دیگری از جلسات، اعضای کمیسیون بر اهمیت نظارت مستمر بر انتخابات و روند عملکرد شوراها تأکید کردند و به همین منظور شیوهنامه یکپارچه نظارت و بازرسی در هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات شوراها را به تصویب رساندند. هدف از این اقدام عبارت بوده است از:
ایجاد استاندارد یکسان برای نظارت بر فرآیند ثبتنام، برگزاری و اعلام نتایج انتخابات شوراها.
تقویت نقش هیأت مرکزی نظارت بهعنوان نهادی که باید حقوق انتخابشوندگان و شرکتکنندگان را تضمین و هرگونه تخلف انتخاباتی را گزارش کند.
بعد از تصویب این شیوهنامه، روند اجرایی نظارت بر انتخابات شوراها آغاز شد و بر اساس آن، گزارشدهی به مراجع ذیربط در مورد هرگونه نقص یا نیاز اصلاحی در قوانین انتخاباتی ادامه یافته است.
۳. انتخاب اعضای هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات شوراها
اقدام دیگر کمیسیون در این زمینه، معرفی و انتخاب اعضای هیأت مرکزی نظارت بر انتخابات شوراهای اسلامی کشور در مجلس بود. این انتخاب که در نشست علنی مجلس صورت گرفت، از سوی کمیسیونهای ذیربط از جمله کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها معرفی شد و اعضایی با تجربه در امور حقوقی و نظارتی برای انجام این وظیفه برگزیده شدند.
وظیفه این هیأت نظارت بر کل مراحل برگزاری انتخابات شوراها از ثبتنام نامزدها تا شمارش آرای مردم و اعلام نتایج رسمی است و انتخاب اعضای آن تأثیر مستقیم بر افزایش اعتبار انتخاباتی و اعتماد عمومی در فرایند انتخابات محلی دارد.
در حال حاضر موضوع «تقویت نظارت و گزارشدهی درباره انتخابات شوراها» در مرحله اجرای عملیاتی و پیگیری دقیق قرار دارد. با توجه به اینکه زمان برگزاری انتخابات شوراها در کشور اواخر فروردین یا اوایل اردیبهشت ۱۴۰۵ خواهد بود، با اصلاح قانون و تعیین سازوکارهای اجرایی همراه است، کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها همچنان در حال نظارت بر اجرای صحیح مقررات انتخاباتی، هماهنگی با مراجع اجرایی و رسانهای برای اطلاعرسانی دقیق و بررسی گزارشهای نظارتی است.
همچنین بخشی از تلاشهای کمیسیون به افزایش مشارکت مردمی و تبیین وظایف هیأتهای نظارت در انتخابات شوراها اختصاص یافته تا سازوکار قانونی و اجرایی انتخابات تا حد ممکن شفاف، عادلانه و قابل اعتماد برای شهروندان باشد.
5. بررسی موضوعات مرتبط با تحقیق و تفحص از شهرداری تهران
یکی از موضوعات مهمی که در دستور کار کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها قرار گرفت، بررسی موضوع تحقیق و تفحص از عملکرد شهرداری تهران بود، بهویژه در ارتباط با قراردادهای خرید اتوبوسها و خودروهای برقی که با حساسیتهای رسانهای و نظارتی مواجه شده بود.
این موضوع به درخواست جمعی از نمایندگان مجلس برای شفافسازی و بررسی نحوه انعقاد و اجرای قراردادهای خرید اتوبوسهای برقی و دیگر ناوگان حملونقل شهری از سوی شهرداری تهران به کمیسیون ارسال شد و در نشست منشوری کمیسیون مورد بحث جدی قرار گرفت.
در ادامه در جلسهای که به این موضوع اختصاص یافت، نمایندگان سوالات ۴ گانه خود را پیرامون نحوه عقد قرارداد، مناقصات، مباحث مالی و ارزیابی عملکرد این پروژهها مطرح کردند و شهردار تهران به همراه معاونین پاسخهای لازم را تشریح کردند.
پس از بحث و بررسی گسترده، در رأیگیری اعضای کمیسیون مشخص شد که **تقاضای تحقیق و تفحص از عملکرد شهرداری تهران در موضوع قراردادهای خرید اتوبوس و خودرو برقی توسط اعضای کمیسیون رد شده است.
سخنگوی کمیسیون اعلام کرد که در رأیگیری داخلی با حضور اعضای کمیسیون، اکثریت نمایندگان رای به رد این تحقیق و تفحص دادند و بنابراین این درخواست به مرحله اجرا نرسید و برای تصمیمگیری نهایی به صحن علنی مجلس ارسال گردید تا نمایندگان در مجلس نیز درباره آن اظهار نظر کنند.
پس از رأیگیری در کمیسیون و رد طرح تحقیق و تفحص، موضوع به صحن علنی مجلس ارسال شد تا نمایندگان در جلسه عمومی نیز درباره ادامه یا توقف آن تصمیمگیری کنند. در صورت تصویب این موضوع در صحن، امکان تشکیل کمیته تحقیق و تفحص رسمی با حضور نمایندگان و جمعآوری مدارک بیشتر از دستگاههای ذیربط فراهم میشود.
6. موضوعات مرتبط با نظارت و بازرسی شوراهای اسلامی
در جلسهای جداگانه، شیوهنامه یکپارچه نظارتی و بازرسی در هیات مرکزی نظارت بر انتخابات شوراها در حضور اعضای کمیسیون تصویب شد تا زمینه اجرای بهتر قانون انتخابات شوراها فراهم شود و در نهایت تصویب نهایی شیوهنامه انجام شده و روند اجرا و نظارت بر آن آغاز شده است.
در ادامه این گزارش مواردی که رد یا موقتاً متوقفشده به شرح زیر است:
۱. برخی پیشنهادات درباره اصلاحات قانون شوراها که در صحن علنی مجلس با مخالفت مواجه شد و برای بازنگری به کمیسیون بازگشت داده شد.
۲. موضوعاتی از جمله اصلاح بنیادین نحوه نظارت انتخابات شوراها که نیازمند بررسی عمیقتر بوده است.
۳. برخی بخشهای لایحه حمایت از تجمعات که هنوز جزئیات آن در کمیسیون تکمیل نشدهاند.
جمعبندی و نتیجهگیری
در مجموع این کمیسیون در سال جاری تلاش کرده تا با برگزاری جلسات کارشناسی و دعوت از مسئولان اجرایی و دستگاههای ذیربط، روند اصلاحات قانونی و نظارتی را در دستورکار قرار دهد و زمینههای اجرای بهتر قوانین را فراهم سازد. همچنین در ادامه سایر بخشهای گزارش به پیوست ارائه شده است.
کمیسیون امور داخلی کشور و شوراها با توجه به نقش خود در تقویت ساختار حکمرانی داخلی، شفافیت، و مدیریت انتخابات و شوراها، در سال ۱۴۰۴ گامهای مهمی در اصلاح قوانین و بررسی لوایح کلیدی برداشته است. این کمیسیون با تمرکز بر بهبود سازوکار نظارت بر اجرا، تدوین چارچوبهای قانونی برای تجمعات، و تقویت نهادهای محلی، نقش مهمی در پاسخگویی به مطالبات اجتماعی و ارتقای نظم قانونمدار در کشور ایفا کرده است.
انتهای پیام
نظر شما